Khoá học về “Phương Pháp Nghiên Cứu Khoa Học và Công Bố Quốc Tế”

Tôi hân hạnh giới thiệu một khoá học 7 ngày (từ 16/12/2024 đến 22/12/2024) do tôi và TS Trần Sơn Thạch sẽ phụ trách tại Viện Phương Nam. Chi tiết về mục tiêu và chương trình học như sau:

Tôi hân hạnh giới thiệu một khoá học 7 ngày (từ 16/12/2024 đến 22/12/2024) do tôi và TS Trần Sơn Thạch sẽ phụ trách tại Viện Phương Nam. Chi tiết về mục tiêu và chương trình học như sau:

https://vienphuongnam.com.vn/khoa-hoc-chuyen-gia-phuong-phap-phan-tich-du-lieu-va-cong-bo-quoc-te

Bối cảnh

Nghiên cứu khoa học là một cách kiến tạo tri thức và chứng cớ làm cơ sở cho chánh sách công. Trong y tế, kết quả của nghiên cứu khoa học làm chứng cớ cho thực hành lâm sàng và xây dựng chành sách y tế công cộng. Tuy nhiên, trong thực tế ở nước ta, nghiên cứu khoa học còn rất nhiều bất cập vì vấn đề phương pháp. Ở vài nơi, công bố khoa học cũng là một tiêu chuẩn cứng trong việc học hành và sự nghiệp khoa học. Thế nhưng đa số các nghiên cứu ở Việt Nam chưa/không được công bố, hoặc có công bố nhưng trên những tập san có chất lượng thấp.

Một khó khăn lớn đối với các đồng nghiệp là vấn đề viết bài báo khoa học và chọn tập san thích hợp. Viết bài báo khoa học bằng tiếng Anh là một thách thức lớn, nên vài người nghĩ rằng có thể dùng chatGPT viết, nhưng đó là một suy nghĩ rất sai. Vì chưa am hiểu văn hoá công bố khoa học nên nhiều đồng nghiệp chọn sai tập san, thậm chí rơi vào bẫy của các tập san dỏm.

Tất cả những khó khăn này làm cho tình trạng công bố khoa học của Việt Nam tụt hậu so với các nước trong vùng. Để góp phần vào việc nâng cao năng lực công bố khoa học, chúng tôi tổ chức một lớp tập huấn 7 ngày về phương pháp nghiên cứu và công bố bài báo khoa học.

Mục tiêu

Khoá học có mục tiêu chánh là trang bị cho học viên kĩ năng và kiến thức về thiết kế nghiên cứu khoa học. Một mục tiêu khác là giúp cho học viên biết cách soạn và công bố bài báo khoa học trên các tập san quốc tế. Chúng tôi kì vọng rằng sau khi hoàn tất khóa học, học viên sẽ:

• biết được cách phát biểu và đánh giá câu hỏi nghiên cứu;
• thiết kế bộ câu hỏi cho thu thập dữ liệu;
• xây dựng đề cương nghiên cứu;
• nguyên tắc phân tích dữ liệu;
• cấu trúc IMRaD của một bài báo khoa học; 
• nguyên tắc trong cách viết phần Dẫn nhập, Phương pháp, Kết quả, Bàn luận, và cách đặt nhan đề bài báo; 
• biết cách soạn biểu đồ và bảng số liệu cho bài báo khoa học; 
• làm quen với văn phong khoa học và tiếng Anh trong khoa học;
• biết cách ứng dụng ChatGPT trong biên tập bài báo khoa học;
• phân biệt tập san chánh thống và tập san dỏm.

Học viên

Lớp học được thiết kế dành cho các sinh viên sau đại học, nghiên cứu sinh, giảng viên, nhà khoa học có nhu cầu nghiên cứu và công bố quốc tế. Học viên cần có trình đột tiếng Anh có thể viết một câu văn tương đối hoàn chỉnh (không cần có trình độ tiếng Anh cao).

Giảng viên

Tôi (Nguyễn Văn Tuấn) và TS Trần Sơn Thạch.

Chúng tôi, ngoài làm nghiên cứu khoa học, còn phục vụ trong các hội đồng biên tập các tập san khoa học và tư vấn cho các tập đoàn dược quốc tế. Trong những vai trò đó, chúng tôi có kinh nghiệm lâu năm về quản lí khoa học, thiết kế nghiên cứu, phân tích dữ liệu, và công bố khoa học. Chúng tôi có thể chia sẻ những vấn đề rất thực tế với các đồng nghiệp trong nước. Chúng tôi đã giúp cho hàng ngàn đồng nghiệp trong suốt 25 năm qua.

Địa điểm

Viện phát triển nguồn lực xã hội Phương Nam

Số 45 Đinh Tiên Hoàng, Phường Bến Nghé, Quận 1, TPHCM.

Thời gian

Ngày khai giảng: 8h00 ngày 16/12/2024 (thứ 2)

Thời lượng khóa học: 7 ngày (từ 16/12 đến 22/12/2024)

Hình thức học chính: Trực tiếp/offline; có hỗ trợ trực tuyến/online cho những học viên có nhu cầu.

Thời gian học: Buổi sáng từ 8h00 – 11h30, Buổi chiều từ 13h00 – 17h00.

Liên lạc ghi danh

Mọi thắc mắc về khóa học, xin vui lòng liên lạc:

Hotline: (028) 2242 6789 

Ms. Vy: 0949 761 636 

Mr. Triết: 0902 315 531

Nội dung

Nội dung gồm 23 bài giảng, đưa chia thành 2 phần: thiết kế nghiên cứu và cách viết bài báo khoa học.

Phần I: Thiết kế nghiên cứu

Bài giảng 1: Qui trình nghiên cứu khoa học. Giới thiệu những bước cần thiết trong việc thiết kế một công trình nghiên cứu khoa học, từ phát biểu giả thuyết, thiết kế thí nghiệm / nghiên cứu, đến công bố khoa học. 

Bài giảng 2: Câu hỏi nghiên cứu. Phát biểu câu hỏi nghiên cứu rất quan trọng vì một câu hỏi rõ ràng giúp cho nghiên cứu có cơ may thành công cao. Chúng tôi sẽ giới thiệu công thức PICOT và cách đánh giá câu hỏi nghiên cứu theo công thức FINER.

Bài giảng 3: Mô hình nghiên cứu: thử nghiệm.  Sau câu hỏi nghiên cứu là chọn mô hình nghiên cứu. Bài giảng này sẽ giới thiệu triết lí và mô hình thử nghiệm (randomized trial) rất phổ biến trong y khoa nhưng cũng áp dụng trong giáo dục và khoa học xã hội.

Bài giảng 4: Mô hình nghiên cứu: quan sát. Bài giảng sẽ tập trung vào các mô hình nghiên cứu quan sát như nghiên cứu đoàn hệ, nghiên cứu ‘bệnh-chứng’, nghiên cứu cắt ngang, v.v. Những điểm mạnh và yếu của từng mô hình sẽ được thảo luận.

Bài giảng 5: Đề cương nghiên cứu. Đề cương nghiên cứu là một văn bản kế hoạch hoá nghiên cứu. Bài giảng này sẽ hướng dẫn cách viết một đề cương nghiên cứu sao cho thuyết phục.

Bài giảng 6: Sai lệch và nhiễu trong nghiên cứu khoa học. Các nghiên cứu quan sát thường bị chi phối bởi các yếu tố lệch (biases) và nhiễu (confounders). Bài giảng sẽ điểm qua những khái niệm và minh hoạ bằng những ví dụ thực tế.

Bài giảng 7: Ước tính cỡ mẫu. Số lượng đối tượng cần thiết cho một nghiên cứu quyết định sự thành bại của một công trình nghiên cứu. Bài giảng sẽ điểm qua và mô tả những phương pháp chuẩn để ước tính cỡ mẫu cho mỗi mô hình nghiên cứu.

Bài giảng 8: Phương pháp soạn bộ câu hỏi. Bộ câu hỏi (questionnaire) là một phương tiện để thu thập dữ liệu. Dữ liệu phải bảo đảm tính hợp lí nội tại (internal validity). Bài giảng sẽ giới thiệu các nguyên tắc trong việc soạn câu hỏi và câu trả lời.

Bài giảng 9: Nguyên tắc phân tích dữ liệu. Bài giảng sẽ giới thiệu 5 nguyên tắc trong phân tích dữ liệu và soạn biểu đồ.

Bài giảng 10: Phương pháp phân tích dữ liệu: mô tả. Bài giảng sẽ giới thiệu các phương pháp phân tích mô tả như tính toán khoảng tin cậy 95%, t-test, Chi-squared test, hệ số tương quan.

Bài giảng 11: Phương pháp phân tích dữ liệu: suy luận. Tiếp theo bài giảng 10 là những phương pháp phân tích suy luận (inferential analysis). Bài giảng sẽ giới thiệu các mô hình hồi qui tuyến tính, hồi qui logistic, và mô hình tiên lượng.

Phần II: Cách soạn bài báo khoa học và công bố

Bài giảng 12: Cấu trúc IMRaD.

Bài giảng 13: Cách đặt nhan đề (title) bài báo. Nhan đề bài báo khoa học là một yếu tố rất quan trọng, có khi quyết định sự thành bại của bài báo, nhưng rất ít được các tác giả chú ý. Bài giảng này sẽ giới thiệu những nguyên tắc trong việc đặt tựa đề, cùng những điều không nên làm khi đặt nhan đề. Một số nghiên cứu khoa học về tựa đề bài báo cũng sẽ được trình bày để minh họa cho các nguyên tắc chung.

Bài giảng 14: Cách viết abstract. Bản tóm tắt(abstract) bài báo khoa học đóng vai trò quan trọng vì đa số ban biên tập chỉ có thời gian đọc abstract, nhưng đa số tác giả viết không tốt. Bài giảng này sẽ giới thiệu 5 nguyên tắc cần thiết để viết một abstract cho thuyết phục.

Bài giảng 15: Cách viết phần dẫn nhập. Phần Dẫn nhập của một bài báo khoa học là lí do tồn tại của bài báo, nên cần phải được quan tâm đúng mức. Bài giảng sẽ giới thiệu công thức viết dẫn nhập có tên là CaRS (creating a research space). Bài giảng cũng sẽ giới thiệu những câu văn quen thuộc để giúp các bạn viết bài báo lần đầu.

Bài giảng 16: Cách viết phần phương pháp. Bài giảng sẽ giới thiệu những phần thông tin liên quan đến thiết kế nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phương pháp đo lường, phương pháp phân tích, v.v. cho một bài báo y học. Mỗi mục sẽ được minh họa bằng những câu văn quen thuộc hay những mô tả đã được công bố trên các tập san y học nổi tiếng trên thế giới.

Bài giảng 17: Cách soạn bảng biểu. Bải giảng sẽ hướng dẫn cách thiết kế bảng số liệu và những biểu đồ có phẩm chất cao.

Bài giảng 18: Cách viết phần kết quả. Kết quả là trái tim của một công trình nghiên cứu. Nhưng viết phần Kết quả có khi là một thách thức đáng kể cho những người mới vào nghiên cứu, vì không biết viết cái gì trước và cái gì sau, hay viết sao cho thuyết phục. Bài giảng này sẽ trình bày một số phương pháp và nguyên tắc quan trọng trong việc mô tả kết quả nghiên cứu. Phần đầu sẽ bàn về cách viết.

Bài giảng 19: Cách viết phần bàn luận. Đây là phần khó viết nhất trong một bài báo khoa học. Các sách hướng dẫn viết bài báo khoa học bằng tiếng Anh ít khi bàn đến phần này một cách cụ thể. Ngay cả những người ở cấp giáo sư vẫn viết phần bàn luận chưa đạt. Trong bài giảng này, các bạn sẽ học một công thức đơn giản (gồm 6 đoạn văn) nhưng rất hiệu quả trong việc cấu trúc phần bàn luận.

Bài giảng 20: Sử dụng chatGPT. Thời gian gần đây, ChatGPT xuất hiện và làm thay đổi cách soạn bài báo khoa học, dẫn đến nhiều lạm dụng. Bài giảng này sẽ bàn về ứng dụng ChatGPT trong việc viết một bài báo khoa học.

Bài giảng 21: Trả lời bình duyệt. Sau khi bài báo được gởi đi, nếu may mắn sẽ được gởi ra ngòai bình duyệt (peer review) bởi các chuyên gia. Nhiệm vụ của tác giả là trả lời những bình luận, phê bình, câu hỏi của chuyên gia bình duyệt. Trả lời bình duyệt vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật. Bài giảng này sẽ hướng dẫn các bạn cách trả lời cụ thể mà các tập san y khoa ưa chuộng.

Bài giảng 22: Chọn tập san khoa học. Chọn tập san thích hợp để công bố kết quả nghiên cứu đang là một vấn đề thời sự, vì có quá nhiều tập san “dỏm” trên thế giới. Điều nguy hiểm hơn nữa là có những tập san nằm ở biên giới dỏm và thật. Rất nhiều nhà khoa học Việt Nam đã trở thành nạn nhân của những tập san dỏm. Bài giảng này sẽ giới thiệu các tiêu chuẩn để giúp các bạn phân biệt tập san dỏm và tập san thật, cùng những tiêu chí để chọn tập san chuyên ngành thích hợp cho nghiên cứu.

Bài giảng 23: Tiếng Anh trong bài báo khoa học. Một phần lớn bài giảng sẽ xoay quanh vấn đề tiếng Anh (như văn phong và cách chọn từ ngữ) trong bài báo khoa học. Nguyên tắc IDEA sẽ được giới thiệu và lí giải trong cách viết bài báo khoa học.

Tài liệu tham khảo

• Cẩm nang nghiên cứu khoa học của Nguyễn Văn Tuấn, Nhà xuất bản Tổng Hợp TPHCM.
• Từ nghiên cứu đến công bố: kĩ năng mềm cho nhà khoa học của Nguyễn Văn Tuấn, Nhà xuất bản Tổng Hợp TPHCM.
• Đi vào nghiên cứu khoa học của Nguyễn Văn Tuấn, Nhà xuất bản Tổng Hợp TPHCM.